BHH Mikrohuta


Idź do treści

Projekty


PROJEKT       WYROBY


ZJAWISKO PAMIĘCI KSZTAŁTU

Zjawisko pamięci kształtu po raz pierwszy zaobserwował w 1932 roku szwedzki naukowiec Arne Ölander w stopach Au-Cd. W 1938 roku Greninger i Mooradian z Uniwersytetu w Harvardzie obserwowali również efekty pamięci kształtu w stopach Cu-Zn oraz Cu-Sn. Z komercyjnych stopów na osnowie miedzi produkowane są stopy Cu-Zn-Al i Cu-Al-Ni. Najbardziej popularne ze stopów z pamięcią kształtu są stopy niklowo-tytanowe o składzie chemicznym zbliżonym do równo-atomowego. Stopy te zostały odkryte przez W. J. Buehlera i F. Wanga na początku lat 60-tych ubiegłego wieku w laboratorium marynarki wojennej USA i opatentowane w 1965 roku pod nazwą handlową NiTiNOL od pierwszych liter głównych pierwiastków stopowych i pierwszych liter nazwy laboratorium (Naval Ordnance Laboratory). Stwierdzono, że zjawiska pamięci kształtu w tych stopach związane są z zachodzącą w nich odwracalną, termosprężystą przemianą martenzytyczną. W stopach Nitinol wysokotemperaturowa faza B2 ulega podczas chłodzenia przemianie w martenzyt o strukturze B19’. Temperatura przemiany zależy bardzo silnie od składu chemicznego stopu. Zależy również od szeroko pojętej struktury stopu tj. zawartości defektów strukturalnych, wielkości ziarna, tekstury, które mogą być regulowane poprzez zastosowanie odpowiedniej techniki wytwarzania i przeróbki plastycznej oraz obróbki cieplno-mechanicznej. W stopach o podwyższonej zawartości niklu, w wyniku procesu wydzieleniowego, przemiany podczas chłodzenia i nagrzewania mogą zachodzić z udziałem fazy romboedrycznej R. Odwracalna przemiana B2-R również ma charakter przemiany martenzytycznej i zachodzi w bardzo wąskim zakresie temperatur.
W zależności od składu chemicznego i obróbki cieplno-mechanicznej w wyrobach z tych stopów podczas przemian aktywowanych cieplnie mogą występować jednokierunkowy i dwukierunkowy efekt pamięci kształtu. W stopach wzbogaconych w nikiel można zaindukować unikalny efekt nadsprężystości (nazywany również „supersprężystością” bądź „pseudosprężystością”) związany z odwracalną przemianą aktywowaną naprężeniem zewnętrznym. Elementy supersprężyste całkowicie odzyskują kształt, nawet po deformacji do około 8-10%.

Home | Firma | Wyroby | Zastosowania | Wsparcie | Kontakt | OSD | Projekty | Mapa witryny


Powrót do treści | Wróć do menu głównego